Wat gebeurt er met je eenmanszaak als je er niet meer bent?

De dood. Daar wil je liever niet aan denken. Maar wat gebeurt er eigenlijk met jouw onderneming als je sterft?

Je wil er liever niet aan denken. Toch kan het gebeuren: je overlijdt. Wat gebeurt er dan met je bedrijf? Echt een gevalletje ‘dat had je testamentair vast moeten leggen’. Maar wat als je geen testament hebt? In dit artikel lees je alles over jouw bedrijf – na je overlijden.

Het begint allemaal met een aangifte

Als iemand sterft, gebeurt altijd hetzelfde: De gemeente moet weten wie er is gestorven. Dat kunnen je nabestaanden doen. Maar meestal gaat een uitvaartverzorger langs bij de gemeente. De gemeente geeft dat weer door aan de Belastingdienst. Dat gaat automatisch. Ben je zzp’er? Dan gaat dit bericht ook automatisch naar de Kamer van Koophandel.

Wie zijn de erfgenamen?

Maar wat gebeurt er daarna met je bedrijf? Jouw erfgenamen zijn direct eigenaar van je onderneming. Dat zijn je partner en eventueel je kinderen. Heb je geen partner of kinderen? Dan erven je ouders, broers en zussen jouw spullen. Dus ook je bedrijf. Heb je een eenmanszaak? Dus ben jij jouw bedrijf? Dan hoort jouw bedrijf bij jouw spullen. De zaak is samen met je privé-eigendommen en privékapitaal jouw erfenis. Dus met jouw apparaten en voorraden, maar ook met alle schulden en uitstaande facturen…

Wie gaat jouw werk doen?

De meeste zzp’ers doen hun eigen werk. Alleen zij kunnen dat werk goed doen. Dus je nabestaanden kunnen meestal weinig met jouw werk. Toch zijn zij verplicht de baas van jouw zaak, als je overleden bent. Zij moeten je bedrijf voortzetten. En zij hebben ook met de Belastingdienst te maken. Ze moeten je boekhouding doen, je urenadministratie bijhouden, je leveranciers betalen en je lopende rekeningen ook. Ook moeten zij aan het einde van het kwartaal de omzetbelasting van jouw bedrijf betalen. Zijn ze te laat, dan kunnen ze een boete krijgen.

Je moet er dus voor zorgen dat je nabestaanden jouw facturen en bonnetjes begrijpen. En dat ze snel bij jouw papieren kunnen komen. Zorg daarom voor een helder overzicht van jouw wachtwoorden. En van je hele administratie – met alle uitstaande facturen en offertes. Zorg ook dat ze weten welke apparatuur bij je onderneming hoort. Ook belangrijk: ze moeten weten van je onderneming waard is.

Automatisch opheffen of niet?

Na de eerste maand, komt de Kamer van Koophandel. Zij nemen contact op met je nabestaanden. Is jouw bedrijf afhankelijk van jou, dan heft de KvK je bedrijf automatisch op. Bijvoorbeeld als je de schilder bent in jouw schildersbedrijf. Willen je erfgenamen jouw bedrijf toch overnemen? Dan kunnen ze binnen 6 weken bezwaar maken. Dan wordt je bedrijf niet opgeheven.

Is je onderneming een winkel, groothandel of veebedrijf? Of is het op een andere manier niet afhankelijk van jou als ondernemer? Dan mogen de erfgenamen het zelf weten. Willen zij het bedrijf voortzetten, of opheffen?

De onderneming staken: hoe werkt dat?

Wordt de onderneming opgeheven? Dan geeft de Kamer van Koophandel dat door aan de Belastingdienst. De Belastingdienst stuurt dan jouw erfgenamen een uitnodiging voor de ‘finale aangifte’. Dat is een laatste belastingaangifte, dat je moet invullen op een F-biljet. Je maakt zo de eindafrekening van je bedrijf. Bij die aangifte wordt ook de waarde van je bedrijf vastgesteld.

Je nabestaande moeten nog een aangifte doen: de aangifte voor erfbelasting. Ze moeten belasting betalen over jouw erfenis. Hoeveel? Dat hangt af van de waarde van de erfenis. En ook van de relatie tussen jou en je erfgenamen. Je partner mag bijvoorbeeld tot € 638.089,- belastingvrij erven. Kinderen erven tot € 20.209,-. Is de erfenis groter dan € 122.268,-? Dan krijgen je je kinderen een belastingtarief van 20%. Je ouders, broers en zussen betalen 40%. De Belastingdienst heeft een rekenhulp voor het berekenen van de erfbelasting.

De hamvraag: accepteren de nabestaanden de erfenis?

Jouw eenmanszaak leunt op jou. Daarom hoort je bedrijf bij jouw nalatenschap. Je erfgenamen moeten dus over dit hele pakket besluiten: willen ze het aanvaarden of verwerpen? En dan is er ook nog een tussenweg: ze kunnen het ‘beneficiair aanvaarden’. Een nabestaande mag niet kiezen wat hij wel of niet aanvaardt. Je kunt dus niet de onderneming verwerpen, maar het privébezit wel aanvaarden. Heb je trouwens geen eenmanszaak? Maar bijvoorbeeld een BV of een VOF? Dan gelden er andere regels.

Maar hoe weet je wat je aanvaardt? Hoe kun je dat besluit goed nemen? Het is belangrijk dat je nabestaanden snel weten wat jouw bedrijf voorstelt. Als ze niets kunnen vinden over je bedrijf, dan weten ze niet wat je bedrijf waard is. En dan is het lastig kiezen. Daarom kun je een erfenis beneficiair aanvaarden. Deze tussenweg heet ook wel ‘aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving’. In gewoon Nederlands betekent dit dat de rechter je uitstel geeft. Je kunt dan langer nadenken over je beslissing. Zo krijg je alsnog te weten hoe de erfenis precies uitpakt.

Erfbelasting en je bedrijf

Soms kan een bedrijf wel blijven bestaan na de dood van de eigenaar. Stel bijvoorbeeld dat je jouw bedrijf met iemand anders hebt. Bijvoorbeeld samen met jouw partner. Of met een volwassen kind. Dan kan hij of zij misschien wel jouw werk afmaken. In dat geval nemen de erfgenamen je bedrijf over. Dat scheelt meestal erfbelasting. Maar let op: er zijn regels voor. De Belastingdienst wil dat je het bedrijf na de overname minstens 5 jaar voortzet. Anders mag de Belastingdienst je alsnog voor de erfbelasting aanslaan.

Werk je wel samen, maar niet in een eenmanszaak? Maar bijvoorbeeld in een BV of VOF? Dan gelden andere regels. Vaak staat er dan al iets op papier. Vaak zijn er dan afspraken gemaakt over wat er gebeurt bij overlijden.

En wat gebeurt er met je inkomsten?

Ben je als zzp’er de kostwinner van je gezin? Als jouw bedrijf na je overlijden ophoudt, hebben zij jouw inkomsten niet meer. Dat heeft gevolgen voor je huishouden. Kunnen je nabestaanden de hypotheek dan nog wel betalen? Of de kinderopvang?

Daarvoor kun je een overlijdensrisicoverzekering afsluiten. Hierin spreek je precies af wat je na je overlijden nodig hebt. Dit bedrag wordt dan in één keer aan je nabestaanden uitgekeerd. Benieuwd naar de kosten? Reken dan uit wat zo’n verzekering jouw bedrijf kost.