‘Behandel je medewerker als ondernemer’ – Ruud Schets, NUV

Als er 1 branche is waar de laatste jaren veel is veranderd, dan is dat de uitgeversbranche wel. Ruud Schets van branchevereniging het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) behartigt de belangen van uitgeverijen. Zijn laatste wapenfeit: de nieuwe moderne flexibele cao die op 1 juli 2015 is afgesloten en waarmee medewerkers veel meer vrijheid hebben om hun eigen arbeidsvoorwaarden in te vullen.

Schets werkt naar eigen zeggen al sinds begin deze eeuw, sinds 1999 bij het NUV. ‘Ik kom uit de uitgeefwereld. Werkte bij wat toen nog de Perscombinatie heette, nu Persgroep Nederland. Was verantwoordelijk voor HR voor onder ander de Volkskrantredactie en boekendivisie Meulenhoff & Co bij PCM Uitgevers. Toen ben ik bij het NUV gaan werken. Als Hoofd Vaksecretariaat Sociale Zaken houd ik mij nu bezig met nieuwe cao’s. Daarnaast onderhoud ik contacten met collectiviteiten om mantelpolissen af te sluiten voor onze ledenbedrijven. En ten derde geef ik desgevraagd HR-advies aan onze leden. Van arbeidscontracten tot wetswijzigingen.’

2 dingen die je nooit moet doen in het HR-vak volgens Ruud Schets:

  1. Betuttelen; geef je medewerker de ruimte. Het traditionele werkgeversgezag is niet meer. je regelt niet meer de zaken van de wieg tot het graf.
  2. Wegkijken van alle ontwikkelingen; ik zie het in de praktijk nog te vaak gebeuren dat het moeilijk is om open te staan voor veranderingen.

Noodzakelijke reorganisaties

Met ruim 17.000 medewerkers die onder de sectorbrede cao voor het Uitgeverijbedrijf vallen én 70.000 zzp’ers in het werkveld, is deze branche niet de grootste. Toch zijn ook hier de uitdagingen groot. Uitgeverijen zijn vrij compact samengesteld en maken van oudsher al gebruik van een flexibele schil. ‘De grootste uitdaging voor de branche is om toegerust te zijn op de nieuwe manier van uitgeven. Dan bedoel ik het zogenaamde crossmediale aspect. Het gaat niet meer om 1 product. Als er een boek of een tijdschrift is, moet het in verschillende verschijningsvormen worden aangeboden. Dat crossmediale denken vraagt om veel verschillende competenties van medewerkers. De afgelopen jaren waren er al de noodzakelijke reorganisaties door de crisis en vanwege de overgang van papier naar digitaal. Er zijn geen tot weinig faillissementen in onze sector. Wel moet er op een andere manier gewerkt gaan worden, willen uitgevers blijven overleven.’

Veranderen in de praktijk

Maar wat moeten uitgevers op HR-vlak veranderen, willen ze over 5 jaar nog bestaan? Schets legt uit dat hij samen met het kenniscentrum GOC onderzoek heeft gedaan naar mediacompetenties. ‘Dat onderzoek heeft geleid tot 10 toekomstprofielen binnen uitgeverijen, gedacht vanuit de nieuwe manier van werken. Een voorbeeld van zo’n kwaliteit is ondernemerschap. Met de toekomstprofielen in de hand hopen wij dat uitgeverijen die omslag goed kunnen maken. De toekomstprofielen kunnen bijvoorbeeld onderdeel zijn van een nieuw functiehuis waarmee uitgeverijen laten zien waar hun mensen of toekomstige medewerkers aan moeten voldoen.’

Meer vrijheid dankzij nieuwe, flexibele cao

De nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst voor het Uitgeverijbedrijf ging 1 juli 2015 in. Schets: ‘Deze nieuwe cao is echt een voorloper. Wij zijn erin geslaagd om een moderne cao te maken waar werkgevers en medewerkers écht iets aan hebben en waarmee ze klaar zijn voor de toekomst. Voor uitgeverijen is ruimte om afspraken op maat en op ondernemingsniveau te kunnen maken. Een medewerker is veel individueler ingesteld en wil zelf keuzes in arbeidsvoorwaarden kunnen maken. Een voorbeeld: het nieuwe instrument “het persoonlijke keuzebudget (PKB)”. Dat is 12 procent van het salaris waarmee men bijvoorbeeld zelf vakantiedagen kan kopen of een cursus of opleiding. En het PKB is fiscaal gefaciliteerd.’

Tip: Medewerkers verantwoordelijk laten zijn

‘Het is enorm belangrijk om een medewerker zelf aan het stuur te laten zitten bij de uitvoering van zijn werkzaamheden. Zorg dat jouw medewerkers een soort van ondernemerskwaliteit hebben. Zelfstandig, verantwoordelijk, en behandel hen ook als ondernemer. Geef die vrijheid. Bereid je daar op voor.’

Flexibel werken versus zekerheid

De medewerker kan nu samen met de werkgever zelf een pakket afspreken. ‘Natuurlijk moet je daar wel even aan wennen, voorheen was alles in de cao geregeld. Belangrijk onderdeel in de cao is het Nieuwe Werken. Bij bijvoorbeeld Sanoma is het Nieuwe Werken in de hele onderneming ingevoerd. In de oude cao was het niet geregeld. Nu is het zo dat Sanoma-medewerkers mogen werken waar en wanneer ze dat willen. Als ze hun taak maar doen. Afspraken over arbeidstijden of betaling van overwerk zijn niet meer van toepassing. Aan de ene kant biedt het flexibiliteit, maar aan de andere kant gelden bepaalde ‘zekere’ arbeidsvoorwaarden niet meer.’

Modelovereenkomsten

Met het verdwijnen van de VAR moeten uitgeverijen met alle freelancers de contractuele zaken opnieuw goed regelen. Het NUV stelde in samenwerking met de Belastingdienst 6 modelovereenkomsten op. ‘Dit geldt bijvoorbeeld ook voor de bezorgers, die hebben allemaal een flexibel contract of een overeenkomst van opdracht.’ Schets heeft een groot netwerk van HR-mensen in de sector. ‘Het NUV heeft intensief contact middels een deskundigenoverleg met HR en arbeidsvoorwaardendeskundigen van grote én kleine uitgeverijen. Zij komen 6 à 7 keer bij elkaar en bepalen de agenda. Zoals bijvoorbeeld de WWZ of de pensioenproblematiek.’