‘Ben ik vrij op Bevrijdingsdag, Suikerfeest of een andere feestdag?’

HR-afdelingen worden dagelijks overspoeld met vragen van medewerkers. Hoe kun je daar een helder antwoord op geven? Elke week helpt een deskundige op Even Centraal Werkgevers je met het antwoord op een veel gestelde – of zeldzame – vraag. Deze week de vraag:  

‘Ben ik vrij op Bevrijdingsdag, Suikerfeest of een andere feestdag?’

Astrid Verburg adviseert met haar bedrijf Prisma Advies Groep P&O ondernemers over alle personeelsvraagstukken waar ze mee worstelen. Vragen over strategisch personeelsmanagement en duurzame inzetbaarheid. Astrid geeft het antwoord.

‘In de wet is niet vastgelegd dat werkgevers hun medewerkers (betaald) vrij moeten geven op feestdagen. Dit is doorgaans wel geregeld in een cao of de individuele arbeidsovereenkomst. Daar is vaak ook in opgenomen of een toeslag moet worden betaald als de medewerker wel moet werken op die dagen. Is er geen cao van toepassing of staat er over het vrijgeven op feestdagen niets in een arbeidsovereenkomst? De werkgever is niet verplicht een (betaalde) vrije dag te geven of een toeslag te betalen.’

Wat zijn officiële feestdagen in Nederland?

‘In Nederland hebben we een aantal feestdagen, zoals Pasen, Pinksteren en Kerst. De meeste feestdagen vallen ieder jaar op een andere datum en dag. Dit zijn alle officieel aangemerkte feestdagen: Nieuwjaarsdag, Goede Vrijdag, 1e en 2e Paasdag, Koningsdag, Bevrijdingsdag, Hemelvaartsdag, 1e en 2e Pinksterdag, 1e en 2e Kerstdag. Let op: een officiële feestdag geeft dus niet automatisch het recht op een betaalde vrije dag.’

Welke dagen in ons land officiële feestdagen zijn, kun je vinden op de website van de Rijksoverheid.

En als ik met het Suikerfeest of een ander religieus feest vrij wil nemen? Kan ik dan bijvoorbeeld ruilen met een officiële feestdag?

‘Volgens de Nederlandse wet is het Suikerfeest geen officiële feestdag. In steeds meer cao’s zijn naast de christelijke feestdagen ook bepalingen opgenomen voor medewerkers met een andere geloofsovertuiging. Zo kunnen medewerkers recht hebben op betaald of onbetaald verlof voor het Suikerfeest. Of het recht om ‘hun’ feestdag te ruilen met een christelijke feestdag. Ook zijn er cao’s waarin een extra dag voor bijzonder verlof is opgenomen. Een medewerker kan deze dag op een feestdag naar keuze gebruiken, bijvoorbeeld op Goede Vrijdag, voor het hindoeïstische Lichtjesfeest, het joodse Chanoeka of het islamitische Suikerfeest.’

Stel dat er niets is geregeld in een arbeidsovereenkomst en er is geen cao?

‘Is er niets in de cao of arbeidsvoorwaarden geregeld, dan zullen de medewerkers voor het Suikerfeest of een ander religieus feest een vakantiedag moeten opnemen. Toch is het vanuit goed werkgeverschap een goed idee om zo’n verzoek te honoreren. Er zijn drie situaties waarin je een vakantieaanvraag mag weigeren.

1 – De eerste is dat er een gewichtige reden of een zwaarwegend bedrijfsbelang is. Denk bijvoorbeeld aan een ernstige verstoring van de bedrijfsvoering, maar ook in het geval van een spoedopdracht of ontslag van andere medewerkers.

2 – De tweede situatie is wanneer een medewerker niet genoeg vakantiedagen heeft.

3 – De derde is wanneer er in de cao of arbeidsovereenkomst staat dat de medewerker in een bepaalde periode vakantie moet opnemen, of dat hij juist niet weg mag.’

Hoe zit het met parttime medewerkers?

‘In beginsel heeft een parttime medewerker volgens de wet geen recht op extra vrije dagen of betaling ter compensatie, wanneer de andere medewerkers betaald vrij zijn op een feestdag die op de parttime dag valt. Dus: is je medewerker volgens zijn rooster vrij op bijvoorbeeld Bevrijdingsdag, terwijl ingeroosterde collega’s een vrije dag krijgen, dan kan hij deze feestdag niet compenseren.’

‘Het staat werkgevers vrij hier iets anders tegenover te stellen in de arbeidsovereenkomst of een verzuimreglement. Het is ook slim om de cao hierop na te lezen. Belangrijk is dat de Commissie Gelijke Behandeling (nu College voor de Rechten van de Mens) in 2011 oordeelde dat sprake was van verboden onderscheid op grond van arbeidsduur, omdat een parttimer relatief minder vrije feestdagen per jaar had dan zijn fulltime collega’s. De Commissie stelde het hanteren van een jaaruren-systematiek voor als oplossing. Dan wordt er uit gegaan van het aantal te werken uren op jaarbasis.’