‘Zelfsturende teams: waar moet ik op letten?’

HR-afdelingen worden dagelijks overspoeld met vragen van medewerkers. Hoe kun je daar een helder antwoord op geven? Elke week helpt een deskundige op Even Centraal Werkgevers je met het antwoord op een veel gestelde of juist bijzondere vraag. Deze week:

 ‘We gaan werken met zelfsturende teams. Hoe werkt dat?’

Martijn de Wildt (42), Edwin Brink (47) en Birgit Vandermeulen (47) zijn werkzaam als (interim) adviseur/trainer voor HR trainings- en adviesbureau Qidos[LINK naar: www.qidos.nl]. Samen met opdrachtgevers werken ze maatwerkprogramma’s uit rond de thema’s persoonlijke effectiviteit, leiderschap, duurzame inzetbaarheid en flexibel werken. Ze beantwoorden samen de vraag over flexibele werkplekken.

Wat zijn zelfsturende teams?

‘In zelfsturende teams staat de ‘vakvolwassenheid’ van de professionals centraal. Dat betekent dat zelfsturende teams binnen duidelijke kaders het mandaat hebben om zelf de beste manier van samenwerken te bepalen. Teamleden zijn samen verantwoordelijk voor het behalen van het resultaat, waarbij de klantervaring centraal staat. Er is minimale hiërarchie en staffuncties zijn beperkt. Het team lost zoveel mogelijk zaken zelfstandig en naar eigen inzicht op.’

Wat betekent dit voor medewerkers?

‘Het werken in zelfsturende teams levert medewerkers veel werkplezier op. Dat komt doordat zij zelf invloed hebben op de manier van samenwerken. Zelfsturing vraagt van medewerkers een zeer hoge mate van betrokkenheid, oplossingsgericht denken en handelen. Maar ze moeten ook zelfbewust samenwerken en communiceren.’

Wat zijn aandachtspunten voor zelfsturende teams?

‘Het werken in zelfsturende teams levert veel vrijheid voor medewerkers op. Als tenminste de vertrekpunten en kaders helder zijn gedefinieerd. Zodra verwachtingen onduidelijk worden kunnen zelfsturende teams een bron van conflicten en frustratie worden. Zelfsturend werken vraagt om discipline en verantwoordelijkheid nemen. Ook als er lastige situaties zijn. Een medewerker kan in veel gevallen niet meer terugvallen op een leidinggevende.

Ook van leidinggevenden vraagt zelfsturend werken een andere aanpak. Hij moet zeer zelfbewust gaan handelen en zich voortdurend afvragen of zijn of haar bemoeienis bijdraagt aan zelfsturing. Je kunt er als leidinggevende ook bewust voor kiezen om juist niets te doen als het anders loopt dan je voor ogen hebt. Dat vraagt zelfdiscipline en vertrouwen in het bereiken van het doel, ook als daarvoor door het team een andere weg wordt gekozen.

Bij zelfsturend werken is er nog iets belangrijk. De staf en procedures worden beperkt en daar komen goede ondersteunende IT-processen voor in de plaats. Daarin moet een goede balans zijn. Uitgangspunt is dat kennisuitwisseling optimaal en laagdrempelig gefaciliteerd wordt. Ook teamcoaching en het actief ondersteunen van de samenwerking is van belang.’

Wat levert het op?

‘Zelfsturend werken levert meer werkplezier op. Daarnaast heeft het een grote positieve invloed op de bevlogenheid en motivatie van medewerkers. Dit heeft weer een positief effect op de productiviteit, efficiency en klanttevredenheid.’

Wat is een valkuil voor zelfsturende teams in een bedrijf?

Zelfsturing vraagt nogal wat van medewerkers. Van belang is om goed stil te staan waarom je als organisatie zou willen overgaan naar zelfsturing en of dit echt past bij het type werk en de cultuur van de organisatie. Zelfsturing invoeren betekent meer dan managementlagen en staffuncties verminderen.

Daarnaast kunnen medewerkers door het werken in zelfsturende teams het gevoel hebben dat de werkdruk toeneemt, omdat verantwoordelijkheden en betrokkenheid toenemen. Dat moet je dus goed doorspreken. Er is ook een groot voordeel. Het individu en het team hebben meer beïnvloedingsmogelijkheden om ‘iets’ aan deze werkdruk te doen.’